Het onderhoud aan de zestienkwadraten

De zestienkwadraat is een middelgrote open zeilboot en is ontworpen door Hendrik Bulthuis in 1931. Eerder had Bulthuis al de BM gebouwd. Bulthuis maakte gebruik van dezelfde bouwmethode voor de zestienkwadraat als voor de BM, waarbij de huid van de boot wordt opgebouwd uit vele smalle houten latten. Tegenwoordig wordt de romp van de zestienkwadraat veelal gemaakt van polyester in plaats van hout. Doordat dezelfde bouwmethode wordt gebruikt als bij de BM, wordt de zestienkwadraat soms ook (ten onrechte) een BM genoemd. Een BM is namelijk kleiner, vaak ook een zwaardboot en heeft een zeiloppervlakte van 12m2.

Momenteel zijn er zes zestienkwadraten binnen de varende vloot van NJV de Haven: de Aoife, de Joenit, de Droeftoeter, de Trekschuit, de Beukende Vuist en de Inglourious Bastard. Deze laatste boot is aan NJV de Haven gedoneerd door een buurtbewoner en is een schitterende toevoeging aan onze vloot (hartelijk dank daarvoor!!). De boot is in mooie staat en behoeft als speciaal onderhoud slechts het herstel van de kielbalk en het kaal halen en opnieuw zes laklagen geven van het dek. De restauratie van de zes schepen doen wij zelf, doch komt het helaas voor dat wanneer een zestienkwadraat ouder wordt, deze uitdijt door de druk van het water in combinatie met de zwaartekracht. Dit is dan helaas het moment dat een boot dient te worden afgeschreven. Hierdoor is het verloop sneller dan met de houten vletten van de junioren en mini’s.

Onderhoud

Het voornaamste deel van het jaarlijks terugkerende, reguliere onderhoud betreft het lakwerk van het hout. Onze zestienkwadraten hebben een polyester romp, een houten ‘skelet’, en een houten dek. Bij kaal hout gaat onze voorkeur uit naar 7 lagen, waarbij we de lak steeds minder verdunnen. Bij reeds gelakt houtwerk kiezen we doorgaans voor 3 lagen lak. De eerste laklaag is 70% lak, vervolgens 85%, en daarna 100%. Tussen elke laklaag dient geschuurd te worden, dus de lak laten we meestal een week drogen. Het mooiste is natuurlijk om de laatste laag met een zeer fijne korrel schuurpapier te schuren, om op die manier een zo strak mogelijk gelakt dek te krijgen. Ook de masten, gieken, gaffels, peddels, vaarbomen en vlonders worden jaarlijks op dezelfde manier onderhouden.

Naast het houtwerk, hebben we ook regulier onderhoud aan het polyester deel van de zestienkwadraat. Om te voorkomen dat algen, mosselen, of andere aangroei aan het onderwaterschip gaat groeien, wordt dit eens per twee jaar behandeld met óf antifouling óf een teervervanger. Antifouling heeft als extra eigenschap dat het onderwaterschip ook nog eens extra glad maakt, ondanks dat er stukjes vanaf vallen wanneer er aangroei is. Desalniettemin, voor onze doeleinden wordt vaker gekozen voor de teervervanger; dit doet ook zijn werk en scheelt zeker de helft in prijs. De gietijzeren kielen van rond de 100 kilo en doorgestoken roertjes, worden jaarlijks eveneens goed opgeschuurd en ingesmeerd met een teervervanger om roest en aangroei te voorkomen.

Naast het reguliere onderhoud, zijn er elk jaar wel een aantal boten die extra aandacht en speciaal onderhoud vereisen. Vorig jaar is er bijvoorbeeld een dek vervangen (hoe dat hele proces is gegaan – wat een klus! – kan op deze website worden nagelezen onder het kopje ‘De Vuist’). Ook (dek)spanten vervangen, (delen van) kielbalk vervangen, mastwangen maken, luchtkassen dichten en eigenlijk alles wat stuk kan gaan in de zestienkwadraat, kunnen we zelf fixen, zolang we er maar de tijd en het geld voor hebben.

Door: Daan Oudejans