De zestienkwadraten

De zestienkwadraat (16m2), wordt al sinds jaar en dag gebruikt bij NJV de Haven. De 16m2 wordt onterecht ook wel BM genoemd, door de gelijkenis met de kleinere boot van de zelfde ontwerper die deze naam draagt.

Hendrik Bilthuis uit Bergum (Friesland) ontwierp de BM (Bergumermeer) met 12m2 zeiloppervlak. Door een romp te maken van lange dunne latten kon relatief simpel een complexe vorm gerealiseerd worden. Dit aspect kwam goed van pas bij de wedstrijd die werd uitgeschreven in 1931 voor een nieuw te ontwerpen boottype, waarbij de eisen waren dat de boot eenvoudig gebouwd kon worden, en door iedereen kon worden gezeild.

Het midzwaard en torentuig van de BM werden vervangen voor een kiel en 15,9m2 gaffeltuig (vanaf 16m2 zeil diende er personeele belasting voor pleziervaartuigen afgedragen te worden), de boot werd in zijn geheel groter en de 16m2 was geboren.
Na enkele iteraties is de huidige 16m2 zoals we die vandaag de dag kennen gevormd in 1954. Deze is te herkennen aan het kleine horizontale streepje onder het zeilteken en is ook wel bekend als Streepklasse. Vind je trouwens een 16m2 met een stip onder het zeilteken in plaats van een streepje? Dan gaat het waarschijnlijk om een 16m2 van tussen 1939 en 1954, bekend als de stipklasse.

De meeste 16m2-en zijn gebouwd in Friesland, voornamelijk vóór 1980. Hoewel er veel houten 16m2-en zijn gebouwd, vind je ze ook met een polyester romp. Hoewel het bouwen relatief simpel is, is het onderhoud van een lattenbodem en reparatie van een andere orde dan dat van een polyester romp.

Sinds jaar en dag vaart NJV de Haven met 16kwadraten, het zijn betrouwbare tourboten die tegen een stootje kunnen. Hoewel we in het verleden verschillende kwadraten hebben gehad met een lattenromp en/of lattendek, zijn die in de loop der jaren vervangen door polyster rompen met een multiplex dek. Deze zijn in zowel onderhoud als renovatie simpeler, waardoor de senioren dit onder begeleiding van de staf zelf kunnen uitvoeren. Met de kennis in huis om kielbalken, spanten of hele dekken te vervangen, kunnen we onze vloot langdurig in de vaart houden. Dat is maar goed ook, want er worden nauwelijks 16m2-en meer gebouwd, en het aanbod droogt op, mede omdat er boten afgeschreven worden.

Hoewel 16m2-en schaarser zullen worden in de toekomst zijn het praktische, simpele boten die goed zelf te onderhouden zijn, precies zoals bedacht was in 1931. Wie weet gaan we in de toekomst over naar een ander boottype, of gaan we ze zelf bouwen.

Door: Freek van Kessel